सहर टेबलबाट चल्दैन। सहर सडक, टोल, वडा कार्यालय र हरेक नागरिकको खल्तीमा रहेको फोनबाट चल्छ। केही समयपछि ललितपुरले आफ्नो अर्को नेतृत्व रोज्दैछ। ललितपुरलाई अब कस्तो मेयर चाहिन्छ, र यो प्रश्न मेरा लागि किन व्यक्तिगत बनेको छ, त्यो खुलेर लेख्न चाहन्छु।
मलाई बारम्बार सोधिने प्रश्न
पछिल्ला दुई वर्षमा एउटै प्रश्न पटक-पटक आइरहेको छ। वडा कार्यालयमा, पुल्चोकको चिया पसलमा, किङ्स कलेजको कक्षापछि, एलएमसी अलर्ट र नागरिक अलर्ट चलाउने नागरिकहरूका सन्देशमा: "बाहिर बसेर ललितपुरका लागि यति धेरै बनाउनुभयो। भित्रै बसेर गर्ने कहिल्यै सोच्नुभएको छ?"
पहिले म हाँसेर टार्थें। म इन्जिनियर हुँ। म बनाउँछु, पढाउँछु, कम्पनी चलाउँछु। तर प्रश्न फर्किरह्यो, र अब म हाँस्न छाडेको छु। किनकि त्यसभित्र अझ ठूलो प्रश्न लुकेको छ, जुन हामी सबै ललितपुरबासीले सोध्नुपर्छ: यो सहरलाई अहिले वास्तवमै कस्तो नेतृत्व चाहिन्छ?
ललितपुरलाई अर्को मेयरबाट के चाहिन्छ
१. आश्वासन दिने होइन, बनाएर देखाउने
ललितपुरले धेरै आश्वासन सुनिसक्यो। अब सहरका लागि केही वास्तविक बनाएर चलाइसकेको, प्रणाली घोषणा गर्नु र त्यसलाई हरेक दिन वास्तविक गुनासो, समयसीमा र पर्खिरहेका मानिससँग चलाउनुको फरक बुझेको नेतृत्व चाहिन्छ।
२. सार्वजनिक रूपमा नापिन तयार
हरेक नागरिक अनुरोधको ट्र्याकिङ नम्बर हुनुपर्छ। हरेक वडाले कति अनुरोध आए र कति समाधान भए भन्ने सार्वजनिक गर्नुपर्छ। मेयरलाई भाषणले होइन, नागरिकले देख्ने अङ्कले मूल्याङ्कन गर्न सकिनुपर्छ।
३. पाटनको सम्पदाको संरक्षक
हाम्रा मन्दिर, हिटी, चोक र जात्रा पृष्ठभूमि मात्र होइनन्; यी नै हाम्रो पहिचान हुन्। अर्को मेयरले सम्पदालाई सहरी योजनाको केन्द्रमा राख्नुपर्छ, गुठी र स्थानीय समुदायलाई छलेर होइन, साथमा लिएर।
४. युवालाई यहीँ बस्ने कारण
हरेक वर्ष ललितपुरका उत्कृष्ट इन्जिनियर, डिजाइनर र उद्यमी विदेश जान्छन्। अर्को मेयरले युवालाई यहीँ करियर बनाउन, र अरूको सहर होइन, आफ्नै सहर बनाउन सम्भव बनाउनुपर्छ।
५. सबैभन्दा कठिन दिनका लागि तयार
बाढी, पहिरो, आगलागी र भूकम्पले पर्खँदैनन्। नेतृत्वको परीक्षा राम्रो दिनमा होइन, सबैभन्दा कठिन दिनमा हुन्छ। हरेक वडामा पूर्वसूचना, हरेक टोलका लागि तोकिएको सुरक्षित स्थान, र छिटो समन्वय कस्तो हुन्छ भनेर देखिसकेको नेतृत्व सहरलाई चाहिन्छ।
मैदानबाट सिकेका कुरा
म यो सिद्धान्तबाट भनिरहेको छैन। म ललितपुरमै जन्मिएँ र हुर्किएँ; मेरो नेवार जरा यही सहरका गल्ली र जात्रासँग जोडिएको छ। मैले देखाउन सक्ने काम यी हुन्:
- एलएमसी अलर्ट, ललितपुर महानगरपालिकाको आधिकारिक एप, फेब्रुअरी २०२४ मा सार्वजनिक भयो। यसबाट नागरिकले अवैध पार्किङदेखि जात्रा र जंकुसम्मका २० भन्दा बढी प्रकारका घटना सिधै नगर प्रहरीलाई रिपोर्ट गर्न सक्छन्।
- नागरिक अलर्ट, जसको संस्थापक तथा सीईओ म हुँ, १५ मे २०२५ देखि देशभर सञ्चालनमा छ। यसले पूर्वसूचना पुर्याएको छ र रसुवाको बाढीलगायत बाढी-पहिरोका बेला परिवारलाई खाना, औषधि र अत्यावश्यक सामग्री माग्न सघाएको छ।
- अल्पस टेक्नोलोजी, जुन मैले सन् २०१८ मा ललितपुरमै सह-स्थापना गरेँ, जहाँ युवाहरू यहीँ बसेर नागरिक र व्यावसायिक सफ्टवेयर बनाउँछन्।
- शिक्षण र मार्गदर्शन: किङ्स कलेज नेपालमा म्यानेजमेन्ट इन्फर्मेसन सिस्टम्स अध्यापन, र टेक्सास इन्टरनेसनल कलेजको बिजनेस इन्क्युबेसन सर्भिसेस कार्यक्रममार्फत करिब ४० युवा उद्यमीलाई मार्गदर्शन।
यसले मलाई विशेष बनाउँदैन। यसले मलाई एउटा कुरामा अनुभवी बनाउँछ: सहरका समस्यालाई काम गर्ने प्रणालीमा बदल्ने, र सुरु गरेपछि पनि त्यसमा टिकिरहने।
मेरो इमानदार उत्तर
म कुनै घोषणा गर्न यो लेखिरहेको छैन। म यो लेखिरहेको छु किनकि ललितपुरले नेतृत्वबारे इमानदार बहस त्यो घडी आइपुग्नुअघि नै गर्न पाउनुपर्छ, पछि होइन।
त्यसैले मलाई बारम्बार सोधिने प्रश्नको मेरो इमानदार उत्तर यही हो। म यो सहरलाई यति माया गर्छु कि यसबारे लेखेर मात्र बस्न सक्दिनँ। यदि ललितपुरलाई बनाउने, नाप्ने र काम सक्ने मेयर चाहिन्छ भने, त्यो काम कस्तो हुन्छ म जान्दछु, किनकि वर्षौंदेखि म त्यसको सानो अंश गरिरहेको छु। र यो सहरले जुनसुकै स्तरमा मलाई विश्वास गर्छ, त्यहाँ अझ धेरै गर्न म तयार छु।
त्यतिन्जेल म सधैँ झैँ बनाउने, पढाउने र सुन्ने काम गरिरहनेछु। ललितपुरलाई के चाहिन्छ, मलाई भन्नुहोस्। म सुनिरहेको छु।
प्रायः सोधिने प्रश्न
इ. युजेश मलेकुका विचारमा ललितपुरलाई अर्को मेयरबाट के चाहिन्छ?
उहाँका विचारमा ललितपुरको अर्को मेयर आश्वासन दिने होइन, बनाएर देखाउने हुनुपर्छ; सहरका सेवालाई सार्वजनिक रूपमा नाप्नुपर्छ; पाटनको सम्पदालाई योजनाको केन्द्रमा राख्नुपर्छ; युवालाई यहीँ बस्ने कारण दिनुपर्छ; र वडास्तरको पूर्वसूचनासहित विपद्का लागि तयार हुनुपर्छ।
के इ. युजेश मलेकु ललितपुरको सेवा ठूलो भूमिकामा गर्न इच्छुक हुनुहुन्छ?
उहाँले लेख्नुभएको छ कि उहाँ ललितपुरलाई यति माया गर्नुहुन्छ कि यसबारे लेखेर मात्र बस्न सक्नुहुन्न, र यो सहरले जुनसुकै स्तरमा विश्वास गरे पनि अझ धेरै गर्न तयार हुनुहुन्छ।
इ. युजेश मलेकुले ललितपुरका लागि के बनाउनुभएको छ?
उहाँले फेब्रुअरी २०२४ मा सार्वजनिक भएको ललितपुर महानगरपालिकाको आधिकारिक एप एलएमसी अलर्ट बनाउनुभयो, १५ मे २०२५ देखि देशभर चलेको नागरिक अलर्ट स्थापना गर्नुभयो, र सन् २०१८ मा ललितपुरमा अल्पस टेक्नोलोजी सह-स्थापना गर्नुभयो।
Read this in English: What Lalitpur Needs From Its Next Mayor. यो पनि पढ्नुहोस्: ललितपुरले आगामी ५ वर्षमा गर्नुपर्ने १० काम।
